Wytrzymałość a wydolność
Przeglądając branżowe portale internetowe a także słuchając różnych relacji z imprez sportowych słyszymy przeróżne terminy, pojęcia związane z ogólno pojęta „kondycją”. Pod tym bardzo szerokim i wielowymiarowym pojęciem zarówno stosowanym w sporcie jak i innych gałęziach gospodarki kryje się szereg pojęć i terminów które bardzo dokładnie mówią nam o charakterze wykonywanego wysiłku jego strukturze i formie. Często te pojęcia są błędnie używane i wymiennie stosowane w zależności od potrzeby chwili w jakiej znajduje się autor wypowiedzi. Poniżej chciałbym omówić kilka podstawowych zagadnień związanych z wcześniej wymienianą „kondycją”
Wytrzymałość a wydolność.
W praktyce te dwa pojęcia często stosowane wymiennie do określenia … właśnie wytrzymałości czy wydolności zawodnika…?
Wydolność określa potencjał sportowca w zakresie funkcjonalnych możliwości wykonywania wysiłku przy rozwinięciu najbardziej ekonomicznych i efektywnych reakcji ustroju. Warunkowana jest procesami metabolicznymi związanymi z energetyką wysiłku.
Wytrzymałość natomiast …
… to stopień wykorzystania potencjału określonego przez wydolność, z uwzględnieniem czynników osobowościowo-psychicznych - motywacji, siły woli, tolerancji na zmęczenie. Wytrzymałość można także definiować jako stosunek substratu energetycznego do szybkości jego zużycia.
Tak więc powyższe pojęcia nie oznaczają tego samego choć jedno wynika z drugiego. Wydolność jest pojęciem ogólnym obejmującym swoim znaczeniem szerszy obszar, natomiast z pojęciem wytrzymałości bezpośrednio związane będą jej rodzaje klasyfikacje i specjalistyczne terminy które ją charakteryzują. Oczywiście istnieją liczne definicje charakteryzujące wytrzymałość które funkcjonują w teorii treningu sportowego:
- „osobnicza zdolność przeciwstawiania się zmęczeniu i umiejętność długotrwałego wykonywania określonej pracy” (Osiński 2000);
- „zdolność do kontynuowania długotrwałej pracy o wymaganej intensywności (z reguły od 60 do 80-90% maksymalnych możliwości sporowca) pracy bez obniżania efektywności działań i przy zachowaniu odporności na zmęczenie” (Sozański 1999);
Wszystkie definicje maja jeden wspólny mianownik którym jest zdolność do przeciwstawiania się zmęczeniu i kontynuacja pracy bez obniżania jej intensywności.
Sposoby podziału i klasyfikacji wytrzymałości jest kilka i dzielimy go ze względu na:
- cel pedagogiczny
- czas realizowanego wysiłku
- ilość grup mięśniowych zaangażowanych do wysiłku
- dominujący charakter metabolizmu energetycznego
W kolejnych artykułach chciałbym rozwinąć powyższe zagadnienia związane z wytrzymałością i terminami które szczegółowo ja charakteryzują .